Toplumsal üçüncülük
Toplumdaki aynılaşma yani tektip insan modeli, seri üretim ve tüketime bağlar Georg simmel.
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
Güzele tükürmek
"Güzel görme" ihtiyacı insan türü için “su”, “ekmek” ya da “özgür yaşamak” kadar önemli. İnsan türü evrimsel süreçte çok önemli özellikler kazanmış. Daha ne kadar devam ettirebileceği tartışmalı. “Küresel ısınma”, “kimyasal kirlilik”, “genetiği değiştirilmiş organizmalar” ve onların “deterjan”, “çikolata”, “çocuk maması” gibi akla hayale gelmeyecek ürünleri, “cep telefonlarının yarattığı elektromanyetik riskler”, “kentleşme”, “aşırı nüfus artışı” bu tartışmaların ana kaynağı.
“Güzel görmek” evrimsel süreçte yaşamsal... Güzel olan tehlikesizdir çünkü. İnsan güzeli sever! Kararları, yargıları ona göredir. “Bok böceği yavrusu” korunmayı hak etmez ama “fok yavrusu” eder. İnsan güzeli sever! Çirkinin ve acının tarifi kolaydır ama güzeli tanımlamak o kadar değildir. "Penguen" sevimli, "kuğu" zarifken; "kurbağa" çirkin, "hamam böceği" ondan da çirkin, "fare" iğrençtir. İşte güzeli tarif, bu noktada bilgi ile olabilir diyebilirsiniz. Yani, sayısız belgeselde, dergilerde cici resimler ile hayvanları Fethullahçı taktikler ile olağanüstüleştirsek belki sevdirebilirler mi? Korkarım hayır.
Evrimsel geçmişimiz buna izin vermez. Biz kayaları, taşları, bulutları bile insan yüzüne benzetebilen, anlamlandıran bir türüz... Tehlike yaratabileceği bilinen imgeleri sevemeyiz. Sever görünebiliriz ama sevemeyiz. “Güzel görmek” ihtiyacı yaşamsaldır. Güzel olan tehlikesizdir, güzel kokan tehlikesizdir, güzel ses çıkartan tehlikesizdir. En çok bu üç algı ile etrafımızı anlıyoruz. O yüzden kuğular zariftir, o yüzden ördekler sevimlidir. Oysa ördekler bazen kelimenin tam anlamı ile korkunç olabilirler. Özellikle çiftleşme mevsimlerinde erkekler dişilere defalarca saldırabilirler hem de toplu halde. Bir kez onları öyle görseniz bir daha kimse size sevimli "ördek masalı" anlatamaz. Ama bu bilgi insana hiç bir farklılık kazandırmaz. Yine "ördek" sevimli, "fare" sevimsiz kalacaktır.
Beynimiz milyon yıllarda edindiği tecrübeleri birkaç yılda silemez. Güzel olanın algısı, bilgi ile değişseydi sanatı anlatarak heykellere tükürülmenin önüne geçebilirdik belki. Ama olmaz. Örneğin 15. Yüzyılın ünlü ressamı Jan van Eyck’ in “Arnolfini Portresi” isimli tablosunda ressam öndeki iki karakterin arkasındaki küçücük "ayna" da odada görülen her şeyi (kendisi de dahil) resmetmiştir, aynı tabloda hamile gibi görünen kadının elbisesi aslında zenginliği gösterecek şekilde kat kattır ve yerdeki "tahta terlikler" bu zenginliği perdeleyici olarak kullanılmıştır. Ressam daha fazla gerçeklik yakalayabilmek için çok özel bir yağlıboya tekniği kullanmıştır. Peki tüm bunları bilmek resmin güzel olmasını sağlar mı?
Hayır, sağlamaz. Bu resim güzeldir çünkü yağlıboya bilgilerine sahip olmasanız bile gözünüzü ondan alamazsınız. Resmin sizde uyandırdığı etkileri sağlayan şey entelektüel bilginiz değil yalnızca olağanüstü güzel bir tablo olmasıdır. Güzellik, tıpkı aşk gibi sizi sarar ve bir sahiplenme duygusu uyandırır.
Mevcut yöneticiler size güzel bir kent veremezler, mevcut yöneticiler "siyanürlü altın" ı dağ çiçeklerine tercih ederler, çıplak bir insan heykeli gördüklerinde yalnızca çıplaklığı algılarlar, heykeli değil. İşte bu yüzden; siyanürle altın, ve barajla enerji merkezli gelecek aramaya devam edecekler. Sizler de yerkürenin renklerinin soluşunu seyrederek kaybolacaksınız.
« Önceki ::